'Houd hoop en doe mooie dingen'. Lowlander neemt afscheid van mede-oprichter Sandra Ball

Op een van de warmste dagen van het jaar - donderdag 18 juni 2026 en de thermometer tikte richting de 33 graden - kwamen we bij Vogelfrei bij elkaar. Binnen was het zo mogelijk nog warmer dan buiten, maar dat gaf niet, want we waren hier met een even belangrijk als feestelijk doel: we zwaaiden Sandra uit, mede-oprichter van het Lowlander Project. Op (bijna) 68-jarige leeftijd en na een lang werkzaam leven gaat Sandra namelijk met pensioen. Familie, vrienden, collega's, mede-activisten, Lowlander-alumni, coachees, mentees en bondgenoten namen afscheid van Sandra Ball als medeoprichter van het Lowlander Project. Of ja, was het een afscheid? Of toch vooral een viering van alles wat ze in haar werk en leven heeft opgebouwd en van het nieuwe hoofdstuk dat voor haar ligt?

Lekker lelijk

Vogelfrei in Utrecht noemt zichzelf een clubhuis voor onaffe ideeën – en dat klinkt misschien als een vreemde locatie om iemands carrière ‘af’ te ronden, maar de plek paste juist heel goed bij Lowlander en organizers. Dat bleek direct toen gastvrouw Christy de zaal uitnodigde voor een mentale opwarmer: zoek een buddy en teken in éen minuut elkaars portret zonder op het papier te kijken. De resultaten waren, zoals verwacht, geen portretschilderijen, maar wél stukjes ‘proces’ die we meteen aan elkaar durfden te laten zien. Je werk, je idee hoeft niet perfect te zijn voordat je het met een ander mag delen en bespreken. De opwarmer maakte iedereen aan het lachen, paste eigenlijk heel goed bij Sandra’s loopbaan en leverde haar ook nog eens een bundel vol ‘lekker lelijke portretten’ op van de mensen die haar lief zijn.

'Zo doen we dat met elkaar'

Daarna zette Lotte Huijgen ons in een king en nam ze ons mee in het gedachtegoed van Actieve Hoop, gedachtegoed dat onder andere door klimaatactivist en boeddhist Joanna Macy is uitgewerkt. Lotte vertelde over drie vormen van activisme: beschermen wat waardevol is, werken aan bewustzijnsverandering en bouwen aan een ‘levensondersteunende samenleving’. Volgens dit gedachtegoed is activisme veel breder dan veel mensen denken, en dat lieten we aan elkaar zien door een voor een in de cirkel te stappen en uit te spreken hoe wij bijdragen: door een voedselcollectief op te zetten. Door verdriet serieus te nemen als gezonde reactie op wat er in de wereld gebeurt. Door op een snelweg te gaan zitten. Of door je ouders uit te leggen waarom ze bepaalde woorden beter niet kunnen gebruiken.

Na iedere bijdrage antwoordde de kring in koor: ‘Zo doen wij dat met elkaar!’ In het begin nog een beetje ‘cheesy’ misschien, maar algauw voelde het echt als ‘leunen in het samen’, zoals Lotte het noemde - iets waar Sandra in haar werkende leven ook niet zonder kon.

Verzet als levenshouding

Na twee prachtige nummers van Lydia waarbij uiteraard de hele zaal meezong (je bent organizer of je bent het niet!) was het woord aan Sandra zelf. Ze noemde haar pensioen spannend. Afscheid nemen van een rol die zo lang onderdeel van je leven is geweest, gaat natuurlijk niet vanzelf. Ze vertelde over haar eerste jaren als organizer zonder die term nog te kennen, over twijfel en worstelen met de vraag of ze wel ‘genoeg’ deed, genoeg leiderschap toonde, genoeg zichtbaar was als vrouw, over een Take Back The Night-demonstratie in New York toen ze 22 was, over de vraag of we eigenlijk wel zijn opgeschoten, en over de slingerbeweging van maatschappelijke verandering. Over verzet als levenshouding: samen met anderen erger voorkomen. Laten zien dat er alternatieven mogelijk zijn, met verbeelding, liefde en de kracht van gelijkgestemden. En ook volgens Sandra ‘hoef je je niet aan de snelweg vast te plakken om activist te zijn’ - er zijn vele vormen van activisme, ‘zelfs stickers plakken, zelfs organizing!’

Misschien wel het mooiste en belangrijkste wat Sandra met de aanwezigen deelde, was hoe ze zelf in haar rol was gegroeid en daar vrede mee had gevonden. Hoe ze er langzaam achter was gekomen dat organizing haar vorm van activisme was, en dat het niet meer of minder hoefde te zijn dan dat. Die boodschap gaf ze ook aan ons mee: breek plafonds door als je dat wilt. Maar weet ook dat het niet hoeft. ‘Wees tevreden met de rol die bij jou past, houd hoop en doe mooie dingen. En wat jullie ook doen, ik ben natuurlijk jullie cheerleader!’

>> Meer weten over Sandra’s bijzondere loopbaan en hoe het is om op je 62e nog een nieuwe carrière te beginnen? Lees ‘Say yes en 19 andere levenslessen voor organizing’

Het Sandra Ball Solidariteitsfonds

Na ontroerende videoboodschappen van Marshall Ganz en Allyn Steele, mensen die Sandra's werk van dichtbij hebben meegemaakt, nam Job het woord, met wie Sandra Lowlander samen heeft opgericht. In een liefdevolle toespraak blikte hij terug op hun jarenlange samenwerking. Op hoe Sandra altijd degene was die structuur bracht, overzicht hield en ervoor zorgde dat zijn wilde ideeën ook werkelijkheid konden worden. Natuurlijk kreeg Sandra ook cadeaus, waarvan er eentje eigenlijk een cadeau aan de gemeenschap is, waarmee Sandra’s werk wordt voortgezet: het Sandra Ball Solidariteitsfonds werd in het leven geroepen! Daarmee wil Lowlander organisaties en bewegingen ondersteunen die willen investeren in organizing en bewegingsopbouw, maar daar niet de middelen voor hebben.

>> Benieuwd wat het fonds voor jouw organisatie kan betekenen? Of misschien juist andersom?! Lees hier meer over het Sandra Ball Solidariteitsfonds

Say yes! Je kan altijd nog nee zeggen

Ook werd Say yes en 19 andere levenslessen voor organizing officieel gepresenteerd, een boek dat Sandra’s levensverhaal combineert met wijze lessen voor organizers, en geheel in Oprah-stijl kreeg iedereen in de zaal dit fijne boekje uitgedeeld. (Ook benieuwd? Bij een donatie aan het fonds vanaf €30 krijg je het boek cadeau!) En tot slot kreeg Sandra een heuse Lowlander-hoodie, zodat ze zich ook tijdens haar pensioen nog lekker warm ‘in’ organizing kan wentelen. Daarmee was het officiële programma beëindigd, maar het echte afscheid nemen begon natuurlijk pas daarna! Bij de borrel, met verhalen en anekdotes, afscheidscadeaus, lachen en tranen (‘huilen is goed, mensen!’). Het was een prachtige dag om een prachtig mens uit te zwaaien. Sandra, bedankt voor al je geweldige werk en het ga je goed!

📷 Laura Ponchel

met veel dank aan Arianne Casimiri en Elissa Saltani voor de organisatie van deze afscheidsbijeenkomst.