Miljoenen Nederlanders dragen de natuur een warm hart toe - maar hoe maak je daar een beweging van?
Hoe zorg je ervoor dat duizenden mensen die zich inzetten voor natuur elkaar weten te vinden en samen sterker staan? Dat is de opdracht die Groene Bondgenoten, een samenwerking tussen zes natuurorganisaties, zichzelf heeft gesteld. Samen met Lowlander Project werkte Groene Bondgenoten aan een Theory of Change (verandertheorie) die alle partners verbindt, én aan een ambitieuze campagne voor 2027 waarmee hard aan bewegingsopbouw wordt gewerkt. Programmamanager Frank Velthuizen vertelt hoe het denken vanuit organizing hielp om meer richting en structuur aan te brengen.
Groene Bondgenoten is een samenwerking tussen Vogelbescherming Nederland, LandschappenNL, Natuur- en Milieufederaties, IVN Natuureducatie, KNNV en SoortenNL. Samen vertegenwoordigen deze organisaties een enorme achterban van mensen die zich inzetten voor natuur: van vrijwilligers die soorten tellen tot mensen die herstelprojecten uitvoeren, verhalen vertellen of anderen mobiliseren. Maar een grote achterban betekent niet automatisch dat je ook samen één beweging vormt. “Je kunt heel veel mensen hebben die hetzelfde belangrijk vinden, maar de vraag is: hoe verbind je die mensen aan elkaar? Hoe zorg je dat ze samen een grotere kracht worden?” aldus Frank Velthuizen, programmamanager Groene Bondgenoten. En daar kwam Lowlander om de hoek kijken.
Van 150.000 vrijwilligers naar 2 miljoen betrokkenen
De zes natuurorganisaties hebben samen ongeveer 150.000 vrijwilligers. Daarnaast zijn er nog veel meer mensen die geïnteresseerd zijn in natuur en biodiversiteit. Hoe krijg je al die mensen, én die mogelijke nieuwe doelgroep, ‘bij elkaar’? Daarbij helpt het als er een gedeeld verhaal ligt over de noodzaak van verandering en de hoop op een betere toekomst. Een ‘Theory of Change’, dus: een gezamenlijk, realistisch beeld van waar Groene Bondgenoten naartoe wil en wat daarvoor nodig is. Frank: “Voor ons was de vraag: wat voor natuur willen we in Nederland? Welke barrières moeten we doorbreken? En welke rol hebben vrijwilligers in die doorbraken?” Lowlander dacht mee over die Theory of Change en hielp om die vorm te geven.
Van theorie naar… campagne
De Theory of Change hielp Groene Bondgenoten om vanuit een grotere beweging te kunnen denken. En daaruit vloeide algauw een belangrijk nieuw onderdeel voort: een ambitieuze, volgend jaar uit te rollen organizingcampagne rondom citizen science, waarbij mensen samen de biodiversiteit in hun omgeving onderzoeken en zichtbaar maken. De aanpak sluit aan bij verschillende soorten vrijwilligers die al actief zijn binnen natuurorganisaties: mensen die soorten tellen, mensen die natuur herstellen, mensen die verhalen vertellen en mensen die ‘bellen’ (lobby voeren en anderen mobiliseren).
Bij het meedenken over deze campagne bracht Lowlander natuurlijk een ‘organizing-bril’ mee: een andere manier van kijken naar verandering en naar de manier waarop je collega’s, vrijwilligers en andere betrokkenen inzet. “Als je nog niet met organizing bezig bent, is het soms moeilijk uit te leggen,” merkt Frank op. “Ik merkte in het begin ook dat we voorbeelden nodig hadden om het intern goed te kunnen vertalen. Iedereen kan het er wel over eens zijn dat iets heel belangrijk is, maar daarmee krijg je mensen nog niet automatisch mee.” De organizing-bril hielp Groene Bondgenoten om meer structuur te bouwen rondom de idealen: hoe vinden mensen elkaar en hoe bundelen ze hun krachten? Hoe zorg je ervoor dat mensen samen verantwoordelijkheid nemen, ook als ze elkaar niet elke dag bij de koffieautomaat spreken?
'Iedereen kan het er wel over eens zijn dat iets heel belangrijk is, maar daarmee krijg je mensen nog niet automatisch mee'
Organizing als gezamenlijke taal
De samenwerking met Lowlander begon dus met het ontwikkelen van de Theory of Change, maar verschoof daarna steeds meer naar de praktijk: hoe kun je daadwerkelijk aan die beweging bouwen, bijvoorbeeld met een stevige organizingcampagne? Een van de belangrijkste verbeteringen zit volgens Frank in de manier waarop de zes organisaties binnen Groene Bondgenoten zijn gaan samenwerken. “Voorheen zochten collega’s elkaar vooral op als er een concreet project of financiering was. Dan ontstond samenwerking omdat er geld was om iets samen te doen. Nu kijken we, dankzij die Theory of Change, veel meer vanuit een gezamenlijk vraagstuk.”
Dat betekent ook dat organisaties niet allemaal opnieuw het wiel hoeven uit te vinden.
“Er zijn vraagstukken waar bijvoorbeeld elke provincie tegenaan loopt. Nu kunnen we zeggen: dit is de aanpak van een andere organisatie, dit zijn de hulpmiddelen, kijk hoe je die lokaal kunt inzetten.”
Volgens Frank helpt organizing om een gezamenlijke taal te ontwikkelen. “Als eenmaal duidelijk is dat we ons gezamenlijk zorgen maken over hetzelfde verhaal, los van het eigen belang van de afzonderlijke organisaties – zoals het werven van leden en donoren – dan kunnen we ook echt samen optrekken. Dan ontstaat er een veel sterkere stem naar buiten.” En ook op het gebied van organisatieontwikkeling is organizing een belangrijke manier van denken en kijken geworden. Tot nu toe is er binnen Groene Bondgenoten veel organisch gegroeid. Frank: “In de driejaar dat Groene Bondgenoten bestaat, hebben we al veel bereikt, maar dat is als het ware ‘vanzelf’ gebeurd. Nu gaan we kijken: hoe zorgen we ervoor dat we dat verder uitbouwen? Hoe maken we van al die losse energie een duurzame beweging?”
‘Organizing is geen rocket science’
De samenwerking met Lowlander is inmiddels veranderd. Waar Lowlander in het begin veel hielp bij het ontwikkelen van de strategie en aanpak, neemt Groene Bondgenoten inmiddels steeds meer zelf verantwoordelijkheid, inclusief een nieuwe collega die zich helemaal op de organizingcampagne gaat storten. “We willen uiteindelijk steeds meer op eigen benen staan,” aldus Frank. “Lowlander blijft belangrijk als coachende partner en voor specifieke trainingen, maar we willen de kennis steeds meer in onze eigen organisaties opbouwen.”
En die kennis, die is volgens Frank eigenlijk eenvoudig samen te vatten. Wat is organizing nou volgens hem - of wat heeft het betekend voor Groene Bondgenoten? Volgens Frank begint het bij het erkennen dat grote veranderingen vragen om meer dan een goed idee.
“Er zijn heel veel mensen die dromen van verandering. En er is altijd wel iemand die als kartrekker aan de slag wil, maar diegene loopt ertegenaan dat het moeilijk is om anderen mee te krijgen.” Organizing helpt om die droom om te zetten in een aanpak. “Het is geen rocket science. De tools zijn op zichzelf logisch en eenvoudig. Maar het pakket bij elkaar helpt je om structuur te bouwen en te behouden. Om te bedenken: wie zijn mijn bondgenoten, waar zitten mijn leiders en hoe krijgen we meer mensen betrokken?”
Organizing helpt om 'de droom' om te zetten in een aanpak
Ook structureel werken aan verandering? Dit is wat Lowlander voor jullie kan betekenen In de samenwerking met Groene Bondgenoten hielp Lowlander onder andere met:
Ook aan de slag met organizing? Bekijk onze opleidingen en trainingen of neem contact met ons op om te bespreken wat bij jou en je organisatie past. |
Opmerkingen